Hürrem Dayı Evi
Karaman’ın geleneksel konut mimarisini günümüze taşıyan önemli sivil mimari örneklerinden biri olan Hürrem Dayı Evi, Koçakdede Mahallesi’nde yer almaktadır. Soyadı Dayı olan Hürrem isimli bir vatandaş tarafından Karaman Belediyesine devredildiği için bu isimle anılan yapı, kentin geçmiş yaşam kültürünü, mimari anlayışını ve ahşap süsleme sanatını yansıtan değerli bir kültür mirasıdır.
1800-1838 yılları arasına tarihlendirilen Hürrem Dayı Evi, Geç Osmanlı Dönemi’ne ait bir sivil mimari örneğidir. Karaman konut mimarisinde ahşap işçiliği ve süsleme özellikleri bakımından önemli bir yere sahip olan yapı, dönemin estetik anlayışını ve yaşam biçimini günümüze aktarmaktadır.
Mabeynli plan tipinde yapıldığı değerlendirilen ev, günümüzde sofasız plan özellikleri göstermektedir. Yapı; selamlık, başoda ve bu iki bölüm arasında yer alan mutfaktan oluşmaktadır. Her iki oda da kalem işi bitkisel süslemeleriyle dikkat çekmekte olup, özellikle barok üslubun etkilerini taşıyan ahşap işçilikleriyle öne çıkmaktadır.
Selamlık odasında girişin solunda yer alan gusulhane, karşı duvarın ortasındaki taş ocak ve duvarlardaki geleneksel depolama bölümleri yapının özgün kullanım özelliklerini göstermektedir. Odanın tavanı ince çıtalarla süslenmiş, dolap kapakları, sergenler ve diğer ahşap unsurlar ise S ve C kıvrımlarıyla bezeli barok karakterli süslemelerle şekillendirilmiştir.
Başoda da benzer özelliklere sahiptir. Ocağın yanında yer alan hamam hücresi, ahşap dolaplar, ağzı açıklar ve tavan süslemeleri dönemin zarif işçiliğini yansıtmaktadır. Çıtalarla oluşturulan tavanın merkezinde geometrik bezemeli sekizgen bir tavan göbeği bulunmaktadır. Başodadaki ocakta ise zencerek motifleri, kıvrım dallar ve kenger yapraklarından oluşan süslemeler görülmektedir.
Miras paylaşımı nedeniyle zaman içerisinde bütünlüğü bozulan yapının ayrılan bölümlerinden biri olan Hürrem Dayı Evi, yapılan eklemelerle birlikte iki katlı ve iç sofalı plan tipinde inşa edilmiştir. Evin sofası tekne tonozlu ve Bursa kemerli olarak düzenlenmiştir. Alt katta iki oda ve bir kiler bulunurken, odalarda kalem işi süslemeler, S ve C kıvrımlı ahşap bezemeler, dolaplar ve geleneksel depolama bölümleri yer almaktadır.
Hürrem Dayı II Evi’nin çıtalarla süslü tavanının merkezinde altı kollu yıldız biçimli tavan göbeği bulunmakta; beyaz kıtık sıvalı tavan eteğinde ise kıvrım dallar arasında yaprak ve nar çiçeği motiflerinden oluşan kalem işi süslemeler yer almaktadır.
Zaman içerisinde bakımsızlık nedeniyle kısmen zarar gören ve tamamen yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kalan Hürrem Dayı Evi’nin Hürrem Dayı mülkiyetinde bulunan bölümü, Karaman Belediyesi tarafından 2005 yılında restore edilerek yeniden kente kazandırılmıştır.
Geleneksel Türk ev mimarisinin, Osmanlı dönemi yaşam kültürünün ve ahşap süsleme sanatının önemli örneklerinden biri olan Hürrem Dayı Evi, bugün Karaman’ın tarihî ve kültürel kimliğini yansıtan önemli ziyaret noktalarından biri olarak hizmet vermektedir.
Hürrem Dayı Evi Konumu
